โครงการคู่วิถีคนอยู่ร่วมกับป่า
ลดพื้นที่ทำไร่หมุนเวียน

ชาวเขาเผ่าปกากะญอ (กะเหรี่ยง) จำนวน 86 ครัวเรือน อาศัยอยู่ในบ้านห้วยน้ำใส หมู่ 9 ตำบลสบเมย อำเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งอยู่ในพื้นที่เขตปาสงวนแห่งชาติ พื้นที่ 8,490 ไร่ ประชากรมีการทำไร่หมุนเวียน (ปลูกข้าวไร่ และพริกกะเหรี่ยง) จำนวนมากถึง 1,903 ไร่ เป็นสาเหตุสำคัญทำให้มีการบุกรุกพื้นที่ป่าขยายพื้นที่ทำกินในลักษณะการทำไร่หมุนเวียน มีการเผาเศษพืชเกิดปัญหาไฟป่าและหมอกควัน และการชะล้างพังทลายของหน้าดินส่งผลกระทบต่อประชาชนทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำอย่างต่อเนื่อง

ผลสำเร็จของโครงการคู่วิถีคนอยู่ร่วมกับป่า

ไม่เพียงช่วยแก้ไขปัญหาความขัดแย้งของประชาชนกับหน่วยงานรัฐในด้านการบุกรุกพื้นที่ป่า สามารถลดพื้นที่ทำไร่หมุนเวียนกลับคืนเป็นพื้นที่ป่าให้กับสังคมและประเทศ จำนวน 966 ไร่ สร้างการอนุรักษ์ฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของป่า เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) และแหล่งอาหารของชุมชน (Food bank) เช่น บุก เร่ว พลู และสมุนไพร

ส่งเสริมให้ชุมชนมีความมั่นคงด้านอาหาร มีอาชีพที่หลากหลาย โดยสนับสนุนการสร้างเกษตรกรตัวอย่าง (smart farmer) และส่งเสริมเกษตรกร 44 ราย พื้นที่ 113 ไร่ รวมถึงการสร้างตลาดรองรับ สามารถสร้างรายได้เพียงพอต่อการดำรงชีวิต เช่น เกษตรกรมีรายได้จากการปลูกเสาวรส 1 ไร่ ประมาณ 100,000 บาท เทียบเท่ากับการใช้พื้นที่ปลูกข้าวไร่ 25 ไร่

โดยการจัดการเน้นความสำคัญของระบบเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ใช้พื้นที่และน้ำอย่างจำกัด โดยปรับเปลี่ยนจากการทำไร่หมุนเวียน เป็นระบบเกษตรผสมผสานที่ได้รับรองมาตรฐานอาหารปลอดภัย (GAP) เช่น อะโวกาโด มะม่วง กาแฟ เสาวรส บุก ข้าว พืชผัก และปศุสัตว์ จนเกิดการรวมเป็นกลุ่มเตรียมสหกรณ์ (สหกรณ์การเกษตรโครงการขยายผลโครงการหลวงสบเมย จำกัด)

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.)